जनकपुरधाम, ४ फागुन । मिथिलाको धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पहिचान बोकेको १५ दिने मिथिला मध्यमा परिक्रमा विधिवत् रुपमा सुरु भएको छ ।

धनुषाको मिथिला बिहारी नगरपालिका–८ कचुरीस्थित मिथिला बिहारी मन्दिरबाट झाँकी, कीर्तन र वैदिक मन्त्रोच्चारणसहित डोला निकालिएसँगै यस वर्षको परिक्रमा औपचारिक रुपमा प्रारम्भ भएको हो ।

डोला प्रस्थान समारोहमा मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादव, साधुसन्त, विभिन्न मठमन्दिरका महन्त तथा हजारौँ श्रद्धालु सहभागी भएका थिए ।

डोला मन्दिरबाट बाहिर निकालिएपछि ‘जय सियाराम’को उद्घोषबीच यात्राले गति लिएको थियो ।

१५ दिन, १३३ किलोमिटर र १५ विश्रामस्थल
परिक्रमामा सहभागी साधुसन्त र श्रद्धालुले करिब १३३ किलोमिटर पैदल यात्रा गर्ने परम्परा छ । यो यात्रा नेपाल र भारतका गरी १५ स्थानमा रात्रि विश्राम गर्दै अघि बढ्छ ।

कचुरीबाट निस्केको टोली पहिलो दिन साँझ जनकपुरधामस्थित हनुमानगढीमा पुगेर विश्राम गर्ने गर्छ ।

त्यसपछि जनकपुरधामको सुन्दर सदन मन्दिर बाट किशोरीजी र रामजानकीसहित अन्य मन्दिरका डोलाहरू पनि समाहित गरिन्छन् । हनुमानगढीबाट विधिवत् पूजा–अर्चनापछि मुख्य परिक्रमा अगाडि बढ्ने परम्परा रहेको छ ।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र धार्मिक महत्त्व
इतिहासकारहरूका अनुसार अठारौँ शताब्दीदेखि मिथिला मध्यमा परिक्रमा प्रारम्भ भएको मानिन्छ ।

मिथिलाको धार्मिक भूगोललाई परिक्रमा गरेर भगवान रामसीताको पदचिह्न पछ्याउने विश्वासका साथ यो यात्रा गरिन्छ ।

मिथिलाञ्चलका धार्मिक अगुवाहरूका अनुसार मन, वचन र कर्मले परिक्रमा गरेमा पाप नष्ट भई मनोकामना पूरा हुने तथा मोक्ष प्राप्त हुने जनविश्वास छ । यही आस्थाले वर्षेनि हजारौँ श्रद्धालुहरू सहभागी हुने गरेका छन् ।

नेपाल–भारत सांस्कृतिक सम्बन्धको सेतु
परिक्रमाले नेपाल–भारतबीचको प्राचीन सांस्कृतिक र धार्मिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने विश्वास गरिन्छ ।

सीमावर्ती क्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाले श्रद्धालुहरूलाई निःशुल्क भोजन, पानी र आवासको व्यवस्था गर्दै आएका छन् । यसले सामाजिक सद्भाव र सहकार्यको सन्देशसमेत प्रवाह गर्छ ।

धार्मिक पर्यटनको दृष्टिले समेत परिक्रमा महत्वपूर्ण मानिन्छ । होटल, यातायात, खाद्य व्यवसाय र स्थानीय हस्तकलामा यस अवधिमा चहलपहल बढ्ने गरेको स्थानीय व्यवसायी बताउँछन् ।

अन्तगृह परिक्रमा र होलीको शुभारम्भ
परिक्रमा १५औँ दिन जनकपुरधाम आइपुगेपछि अन्तगृह परिक्रमा सम्पन्न गरिन्छ । त्यससँगै मिथिलाञ्चलमा होली पर्व मनाउने परम्परा सुरु हुन्छ । यसरी धार्मिक अनुष्ठान र सांस्कृतिक उत्सव एकअर्कासँग गाँसिएको देखिन्छ ।

मिथिला मध्यमा परिक्रमा धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई सामाजिक एकता, सांस्कृतिक निरन्तरता र ऐतिहासिक पहिचानको जीवित परम्परा हो ।

बदलिँदो समयसँगै व्यवस्थापन र सुरक्षाका चुनौती थपिँदै गए पनि श्रद्धालुहरूको आस्था र सहभागिताले यो परम्परा अझ सशक्त बन्दै गएको छ ।