जनकपुरधाम, २६ माघ । छैटौं जनकपुर साहित्य महोत्सवको तेस्रो तथा अन्तिम दिनको महत्वपूर्ण सत्रमा ‘नेपाली उद्यमीको यात्रा’ शीर्षक अन्तर्गत उद्यमशीलता, संघर्ष र सफलताको विषयमा गहन छलफल गरिएको छ ।

यस सत्रमा सौरभ ज्योती, सुलभ बुढाथोकी र असिममान सिंह बस्न्यात जस्ता स्थापित उद्यमीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत र व्यावसायिक यात्राको अनुभव साटासाट गरेका हुन् ।

यो सत्रको सहजकर्ताको भूमिकामा मानवी पौडेलले कुशलताका साथ उद्यमशीलताको विविध पक्षहरूमा छलफलको मार्गदर्शन गरेकी थिइन् ।

पद्यम ज्योति ग्रपका म्यानेजिङ डाइरेक्टर रहेका सौरभ ज्योतीले नेपाली उद्यमशीलतामा आएको चुनौती र अवसरबारे गहिरो अनुभव व्यक्त गरे । ‘नेपाली बजारमा लगानी गर्न जोखिम धेरै छ । तर, जहाँ चुनौती छ, त्यहाँ अवसर पनि उत्तिकै छ,’ उनले भने ।

उनले नेपाली उद्योग क्षेत्रमा दशकौँसम्मका अस्थिर राजनीतिक र आर्थिक अवस्थामा उद्योगीहरूलाई अत्यधिक धैर्य, दूरदृष्टि र नवाचार आवश्यक पर्ने बताउँदै आफ्नो व्यवसायिक यात्रामा आएका विभिन्न उतारचढावबारे चर्चा गरे । ज्योतीले नेपालमा उद्योग धन्दा सञ्चालन गर्दा आइपर्ने अनिश्चितताले गर्दा उद्योगीहरूले प्राविधिक र वैचारिक दृष्टिकोणबाट पनि तयार रहनुपर्ने महत्त्व औंल्याए ।

उनले आफ्ना अनुभवहरूमार्फत नव–उद्यमीहरूलाई सम्बोधन गर्दै भने, ‘चुनौतीहरूलाई अवसरको रूपमा लिँदा सफलता आफैं पछ्याउँछ ।’ उनका अनुसार उद्यमशीलतामा सधैं नयाँ सोच र नवप्रवर्तन आवश्यक छ । उनले आफ्नो व्यवसायिक यात्रामा नयाँ प्रविधि र प्रवृत्तिलाई समाहित गर्ने कुरामा जोड दिएका थिए ।

आइएनजी ग्रुपका चेयरम्यान सुलभ बुढाथोकीले आफ्नो भनाइमा उद्यमशीलता र संघर्षको गहिरो अनुभव प्रस्तुत गरे । बुढाथोकीले आफूले कसरी साना–तिना व्यवसायबाट सुरु गरेर आज ठूला व्यापारिक साम्राज्यको स्थापना गरे भन्नेबारे चर्चा गरे । उनले भने, ‘शुरुवातमा मैले नेपालमा गरिने कामलाई सानो दृष्टिकोणले हेर्ने बानी देखेँ । तर आत्मविश्वास र निरन्तरता नै सफलता दिलाउने प्रमुख तत्व हुन् ।’

बुढाथोकीले युवा पुस्तालाई उद्यमशीलतामा अगाडि बढ्न प्रेरित गर्दै भने, ‘वर्तमान नेपाली समाजमा युवाहरूलाई स्वरोजगार र उद्यमशीलतातर्फ ध्यान दिन आवश्यक छ ।’ उनले नेपालको व्यापारिक वातावरणमा आत्मनिर्भरताको महत्त्वलाई जोड दिँदै ठूला सोच र मेहनतले मात्र सफल उद्यमी बन्न सकिन्छ भन्ने विश्वास व्यक्त गरे ।

उनले नेपालको सन्दर्भमा बजारमा रहेका धेरै प्रतिस्पर्धाहरूको चर्चा गर्दै भने, ‘हामी सधैं हारको डरले पछि हट्छौं । तर, कुनै पनि उद्यमीले हारको डरलाई जित्नुपर्छ ।’ बुढाथोकीले आफ्ना व्यापारिक प्रयासहरूमा सामाजिक उद्यमशीलताको अवधारणा पनि लागू गर्न आवश्यक रहेकोमा जोड दिएका थिए ।

पठाओ नेपालका चेयरम्यान असिममान सिंह बस्न्यातले नेपाली व्यवसायिक क्षेत्रमा नवीनताको महत्त्वको चर्चा गरे । ‘यदि हामीले विश्व बजारसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ भने हामीले हाम्रो सोचमा र हाम्रो उत्पादकत्वमा नवीनता ल्याउनुपर्छ,’ उनले भने । बस्न्यातले डिजिटलाइजेशनको प्रयोग र प्रविधिको उन्नत प्रयोगले मात्र उद्योग धन्दा दिगो र सफल बन्न सक्ने बताए ।

उनी आफैंले कसरी परम्परागत सोचलाई परिवर्तन गर्दै नयाँ विचार र प्रविधिको प्रयोग गरेका थिए भन्ने बारेमा उदाहरण प्रस्तुत गर्दै भने, ‘मलाई लाग्छ उद्यमशीलताको यात्रामा आफैंले सिक्ने र अन्वेषण गर्ने क्षमता प्रमुख हुन्छ । हामीले नयाँ सोच र प्रवृत्ति आत्मसात गरेर अगाडि बढ्नुपर्छ ।’

उनले नेपालका उद्योगीहरूलाई ‘ग्लोबल थिङ्किङ’ गर्ने र स्थानीय उत्पादनमा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड पुर्याउन ध्यान दिन सुझाव दिए । उनको भनाइमा, ‘समयसँगै परिवर्तन हुन तयार नभए हामी सधैं पछि पर्छौं ।’ उनले नेपालको भविष्यका उद्यमीहरूलाई अझ प्राविधिक र आर्थिक सक्षमता प्राप्त गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको बताए ।

सहजकर्ताका मानवी पौडेलले नेपाली उद्यमशीलताका चुनौतीहरू, अवसरहरू र भविष्यका सम्भावनाहरूको समग्र विश्लेषण प्रस्तुत गरिन् । उनले सत्रमा वक्ताहरूद्वारा प्रस्तुत गरिएका अनुभव र विचारहरूमार्फत नेपाली उद्यमशीलताको विविध आयामहरूको सारांश निकाल्दै भनिन्, ‘नेपाली उद्यमीहरूले सामना गर्नुपरेका चुनौतीहरू केही मात्रामा विशिष्ट छन् । तर, उनीहरूको साहस र दृढताले देशको आर्थिक भविष्यलाई उज्यालो बनाइरहेको छ ।’