जनकपुरधाम, २५ माघ । जनकपुरधाममा जारी जनकपुर साहित्य महोत्सवको दोस्रो दिन, ‘नेपालको परराष्ट्र नीति र सीमाञ्चल’ शीर्षकको सत्रमा वक्ताहरूले नेपालको परराष्ट्र नीति, सीमाञ्चलको अवस्था र समसामयिक चुनौतीहरूबारे गहन छलफल गरेका छन् ।

सत्रमा ईन्द्र अधिकारी, तुलानारायण साह र सुधीर शर्माले आ-आफ्ना विचार प्रस्तुत गरे भने अनिल गिरीले सहजकर्ताको भूमिका निर्वाह गरेका हुन् ।

परराष्ट्रविद् ईन्द्र अधिकारीले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा सन्तुलनको आवश्यकता औंल्याउँदै भनिन्, ‘नेपालले छिमेकी राष्ट्रहरू भारत र चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम राख्नुपर्छ ।’

उनले नेपालले असंलग्न परराष्ट्र नीतिलाई आत्मसात् गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा आफ्नो स्वतन्त्र पहिचान स्थापित गर्नुपर्नेमा जोड दिइन ।

‘हामीले राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर परराष्ट्र नीति निर्माण गर्नुपर्छ,’ उनले थपिन ।

पत्रकार तथा विश्लेषक तुलानारायण साहले सीमाञ्चल क्षेत्रको विकासमा परराष्ट्र नीतिको प्रभावबारे चर्चा गर्दै भने, ‘सीमाञ्चलका बासिन्दाहरूले परराष्ट्र नीतिका निर्णयहरूको प्रत्यक्ष प्रभाव महसुस गर्छन्।’

उनले सीमावर्ती क्षेत्रका समस्याहरू, जस्तै अवैध व्यापार, मानव तस्करी र सीमांकन विवादबारे चर्चा गर्दै यी समस्याहरू समाधान गर्न नेपालले छिमेकी राष्ट्रहरूसँग सहकार्य गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

‘सीमाञ्चलको समृद्धिका लागि प्रभावकारी परराष्ट्र नीति आवश्यक छ,’ साहले भने ।

पत्रकार सुधीर शर्माले नेपालको परराष्ट्र नीतिको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र वर्तमान परिप्रेक्ष्यबारे चर्चा गर्दै भने, ‘इतिहासमा नेपालले परराष्ट्र सम्बन्धमा धेरै उतार-चढावहरू देखेको छ।’

उनले नेपाल-भारत र नेपाल-चीन सम्बन्धका ऐतिहासिक घटनाहरूलाई स्मरण गर्दै वर्तमानमा नेपालले कसरी आफ्नो परराष्ट्र नीतिलाई परिमार्जन गर्न सक्नेबारे सुझाव दिए।

‘हामीले विगतका अनुभवहरूबाट सिकेर भविष्यका लागि रणनीति बनाउनुपर्छ,’ शर्माले भने ।

सेसनका सहजकर्ता अनिल गिरीले सत्रको समापन गर्दै वक्ताहरूका विचारहरूको सारांश प्रस्तुत गरेका थिए । उनले नेपालको परराष्ट्र नीतिमा सन्तुलन, सीमाञ्चलको विकास र ऐतिहासिक अनुभवहरूको महत्त्वलाई जोड दिँदै भने, ‘हामीले यी सबै पक्षलाई समेटेर भविष्यका लागि स्पष्ट र प्रभावकारी परराष्ट्र नीति निर्माण गर्नुपर्छ।’

महोत्सवका आगामी सत्रहरूमा पनि यस्तै महत्त्वपूर्ण विषयहरूमा छलफल हुनेछ।