जनकपुरधाम, ०७ कार्तिक । निजी अस्पतालमा उपचारका क्रममा केही दिनमै लाखौँ रुपैयाँको बिल आउँदा चिकित्सकलाई दोष दिने प्रवृत्तिमाथि जनकपुरधामका वरिष्ठ बालरोग विशेषज्ञ डा. लवकुमार साहले प्रश्न उठाएका छन् ।

उनले निजी अस्पतालको बिलिङ प्रणाली, औषधि तथा उपचारमा प्रयोग हुने सामग्रीको मूल्य र अस्पतालको आन्तरिक फार्मेसीको भूमिकाबारे सार्वजनिक रूपमा चर्चा गर्दै बिरामीले तिर्ने सम्पूर्ण रकम चिकित्सकको आम्दानी नहुने बताएका छन् ।

निजी अस्पतालमा तीन दिन उपचार गराउँदा पाँच लाख रुपैयाँसम्मको बिल आएको अवस्थामा ‘डाक्टरले लुटे’ भन्दै चिकित्सकलाई गाली गर्ने गरिए पनि अस्पतालको समग्र खर्च र बिलिङ संरचना नबुझी यस्तो निष्कर्ष निकाल्नु उचित नहुने उनको भनाइ छ ।

डा. साहले निजी अस्पतालको बिलिङ प्रणालीबारे चर्चा गर्दै चिकित्सकको परामर्श शुल्क र अस्पतालले बिरामीबाट असुल्ने अन्य विभिन्न शीर्षकका रकमबीचको अन्तर बुझ्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । उनका अनुसार अस्पतालको बिलमा चिकित्सकको शुल्कबाहेक औषधि, उपचार सामग्री, उपकरणको प्रयोग, शय्या तथा अन्य सेवाको खर्चसमेत समावेश हुने गर्छ ।

डा. साहले निजी अस्पतालमा उपचार गराउँदा बिरामीले तिर्ने रकमको ठूलो हिस्सा चिकित्सकको व्यक्तिगत आम्दानीका रूपमा बुझ्नु गलत हुने बताए ।

अस्पतालको बिलमा विभिन्न सेवा तथा सामग्रीको शुल्क जोडिने भएकाले त्यसको पारदर्शिता र खर्चको वास्तविक विवरणबारे बहस आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।

उनले चिकित्सकको ओपीडी तथा राउन्ड शुल्कलाई मात्रै आधार बनाएर अस्पतालको आर्थिक कारोबार बुझ्न नसकिने उल्लेख गरेका छन् । अस्पतालको आम्दानी, सञ्चालन खर्च र बिरामीलाई उपलब्ध गराइने सेवाको मूल्य निर्धारणसम्बन्धी विषयलाई छुट्टाछुट्टै रूपमा हेर्नुपर्ने उनको तर्क छ ।

निजी अस्पतालमा प्रयोग हुने क्यानुला, सर्जिकल पञ्जा, सिरिन्जलगायतका सामग्रीको खरिद मूल्य र बिरामीको बिलमा उल्लेख हुने मूल्यबीच ठूलो अन्तर हुन सक्ने विषय पनि डा. साहले उठाएका छन् ।

उनले थोक बजारमा सस्तो मूल्यमा उपलब्ध हुने केही सामग्री अस्पतालको बिलमा धेरै महँगो मूल्यमा समावेश गरिने गरेको आरोपसहित यस विषयमा ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन् । उपचारका क्रममा बारम्बार प्रयोग हुने यस्ता सामग्रीको मूल्य निर्धारण र बिरामीबाट लिइने शुल्क पारदर्शी हुनुपर्ने उनको भनाइको आशय छ ।

डा. साहले अस्पतालमा भर्ना भएका बिरामीका आफन्तले बाहिरका फार्मेसीबाट औषधि ल्याउन नपाउने वा अस्पतालकै फार्मेसीबाट औषधि किन्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुने गरेको विषयसमेत उठाएका छन् ।

उनका अनुसार अस्पतालमा भर्ना भएपछि बिरामीका आफन्त उपचार र स्वास्थ्य अवस्थाका कारण दबाबमा हुन्छन् । यस्तो अवस्थामा औषधि तथा अन्य सामग्रीको मूल्यबारे पर्याप्त जानकारी नपाउँदा उनीहरूलाई आर्थिक भार पर्न सक्छ ।

डा. साहले आईसीयू तथा अन्य विशेष उपचार सेवाको बिलिङ संरचनामाथि पनि प्रश्न उठाए । शय्या शुल्कबाहेक अक्सिजन, मनिटर, सिरिन्ज पम्प तथा अन्य सामग्री र सेवाका छुट्टाछुट्टै शीर्षकमा शुल्क जोडिँदा बिरामीको दैनिक खर्च उल्लेख्य रूपमा बढ्न सक्ने उनको भनाइ छ ।

अस्पतालको आर्थिक लक्ष्य पूरा गर्न आवश्यकताभन्दा बढी ल्याब परीक्षण, एक्सरे वा अन्य जाँच गराउने सम्भावनाबारे पनि डा. साहले प्रश्न उठाएका छन् ।

निजी अस्पतालमा उपचारको खर्च बढ्दै जाँदा सर्वसाधारण परिवारमा आर्थिक दबाब पर्ने गरेको गुनासो सुनिँदै आएको छ । आईसीयू, आकस्मिक सेवा र लामो समयसम्म अस्पतालमा भर्ना भएर उपचार गराउनुपर्ने अवस्थामा खर्चको भार अझ बढी हुन सक्छ ।

यस्तो अवस्थामा बिरामीका आफन्तले उपचार सुरु गर्नुअघि सम्भावित खर्चबारे जानकारी पाउने, बिलमा समावेश प्रत्येक शीर्षकको विवरण बुझ्न सक्ने तथा शुल्कमा असहमति भए स्पष्टीकरण माग्न सक्ने व्यवस्था प्रभावकारी हुन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।

स्वास्थ्य सेवा नागरिकको आधारभूत आवश्यकता भएकाले उपचारको गुणस्तर कायम राख्दै खर्चलाई पारदर्शी, न्यायोचित र जवाफदेही बनाउनु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ छ ।