जनकपुरधाम, २ फागुन । जन्मदेखि नै बोकेर हिँडेको स्वास्थ्य समस्याले जीवनभर साथ छोडेन । तर, त्यो समस्या यति ठूलो पीडामा परिणत होला भन्ने कल्पना उनले कहिल्यै गरेका थिएनन् । अहिले २४ दिनदेखि भारतको राजधानी दिल्लीमा अस्पतालको इमर्जेन्सी ढोकाअगाडि उपचारको आशामा बसिरहेका छन्—धनुषाका एक आशलाग्दो युवा कैयुम राइन ।

‘जन्मैबाट आएको समस्याले यति धेरै दुःख दिनेछ भन्ने कसले कल्पना गरेको थियो र…?’ उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत राखेको भावुक अभिव्यक्तिमा लेखेका छन्, ‘२४ दिन भयो दिल्लीमा अझै पनि इमर्जेन्सी ढोका र डाक्टरको खोजमै छु । आफ्नो देशले कहिले याद गर्ला? मसँग पनि Voter ID Card छ । म पनि नेपाली नागरिक हुँ यार । मेरो पनि पीडा बुझिदेऊ ।’

परिवारका अनुसार नेपालमा सम्भव उपचारको विकल्प सीमित भएपछि उनलाई दिल्ली ल्याइएको हो । तर, उपचार प्रक्रिया सहज छैन । अस्पतालको भीड, कागजी प्रक्रिया, आर्थिक अभाव र अपरिचित शहर यी सबै कुराले उनको संघर्षलाई झनै गहिरो बनाएको छ ।

उनका आफन्त भन्छन्, ‘दिनहुँ इमर्जेन्सी कक्ष वरिपरि बसिरहेका छौं । डाक्टर भेटिन्छ कि भन्ने आशा हुन्छ । तर, प्रत्येक दिन नयाँ प्रतीक्षा थपिन्छ ।’

विदेशी भूमिमा स्वास्थ्य संकटसँग जुध्नु कुनै पनि नागरिकका लागि कठिन परीक्षा हो । अझ त्यसमाथि आर्थिक अवस्था कमजोर हुँदा पीडा झनै बढ्छ । कैयुमको परिवारले उपचार खर्च जुटाउन आफन्त र चिनेजानेकासँग सहयोग मागिरहेको छ ।

कैयुमले आफ्नो भावनामा एउटा सन्देश पनि दिएका छन्—’म समाज बनाउन सक्दिन । तर, आफ्नो घर बनाउन सक्छु ।’ यो वाक्यले उनको सपना र आत्मसम्मान दुवै झल्काउँछ ।

उनी कुनै राजनीतिक भाषण गरिरहेका छैनन् । उनी मात्र आफ्नो जीवन बचाउन र आफ्नो परिवारसँग सामान्य जीवन बाँच्न चाहिरहेका छन् ।

उनले राज्यसँग प्रश्न गरेका छन्, ‘आफ्नो देशले कहिले याद गर्ला?’ यो प्रश्न एक व्यक्तिको नभई विदेशमा उपचार खोज्न बाध्य धेरै नेपाली नागरिकको साझा प्रश्न हो ।

‘मसँग पनि Voter ID Card छ । म पनि नेपाली नागरिक हुँ ।’ यो भनाइमा एउटा नागरिकको आत्मपहिचान र अपेक्षा लुकेको छ । मतदान गर्दा राज्यका लागि उनी एक मतदाता हुन् । तर, जीवन मृत्युको संघर्षमा परेका बेला राज्यले कति चासो लिन्छ? उनको गुनासो यहीँ केन्द्रित छ ।

कैयुम अहिले पनि दिल्लीको अस्पताल परिसरमै उपचारको पर्खाइमा छन् । उनका परिवारजनले सरकार, सामाजिक अभियन्ता र प्रवासी नेपाली समुदायसँग सहयोगको अपिल गरेका छन् ।

यो एक व्यक्तिको बिरामी अवस्थाको विवरण मात्र नभई एउटा नागरिकको राज्यसँगको भावनात्मक सम्बन्धको परिचायक हो । जब उनले लेख्छन्,’अहिले हजुरहरूको साथ चाहिन्छ ।’ यो आग्रह व्यक्तिगत मात्र नभई मानवीय संवेदनाको अपिल हो ।

दिल्लीको अस्पतालको भीडबीच इमर्जेन्सी ढोकाअगाडि बसेका कैयुम राइनको आँखामा एउटै आशा छ—जीवन बाँच्ने अवसर र आफ्नै देशको साथ ।

अब प्रश्न समाज र राज्य दुबैको सामु छ । के उनको पुकार सुन्ने कान तयार छन्?

समाजसेवामा सक्रिय युवा कैयुम आज आफैं जीवन र मृत्युको गम्भीर संघर्षमा छन् । जन्मजात जटिल मुटु रोगका कारण दिल्लीमा उपचारको खोजीमा रहेका उनी अहिले अत्यन्तै नाजुक अवस्थामा छन् ।

चिकित्सकहरूले तुरुन्तै मुटु प्रत्यारोपण आवश्यक रहेको बताएका छन् । तर, अवस्था अत्यन्त जटिल बनेको छ ।

को हुन् कैयुम राइन?
कैयुम राइन एक युवा सामाजिक अभियन्ता हुन् । कोभिड–१९ महामारीको कठिन समयमा उनले थुप्रै विपन्न परिवारलाई सहयोग पुर्‍याएका थिए ।

एक लाखभन्दा बढी बिरुवा रोपेर वातावरण संरक्षण अभियानमा सक्रिय भूमिका खेल्नुका साथै समुदायका लागि निस्वार्थ भावले काम गर्दै अरूलाई सधैं आफूभन्दा अघि राख्ने उनको स्वभाव छ ।

समाजका लागि निरन्तर योगदान दिएका उनी आज आफैं सहयोगको याचक बन्नुपरेको छ ।