जनकपुरधाम, १४ भदौ । शैक्षिक सत्र सुरु भएको लामो समय बितिसक्दा पनि जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाअन्तर्गतका केही सामुदायिक विद्यालयमा विषयगत शिक्षकको व्यवस्थापन हुन नसक्दा विद्यार्थीको पठनपाठन प्रभावित भएको छ ।

महत्वपूर्ण विषयका शिक्षक नै नभएपछि नियमित कक्षा सञ्चालनमा समस्या भएको भन्दै अभिभावक, विद्यार्थी तथा स्थानीयले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

विद्यालयमा विद्यार्थीको संख्या र कक्षाकोठा पर्याप्त भए पनि विषयअनुसार शिक्षक नहुँदा विद्यार्थीले नियमित रूपमा अध्ययन गर्न नपाएको उनीहरूको गुनासो छ ।

विशेषगरी माध्यमिक तहका विज्ञान, सामाजिकलगायत महत्वपूर्ण विषयका शिक्षकको अभावले विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धिमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्ने अभिभावकको भनाइ छ ।

जनकपुरधामस्थित सकल भवन कन्या माध्यमिक विद्यालयमा वैशाखदेखि नै माध्यमिक तहको विज्ञान विषयको नियमित पठनपाठन हुन नसकेको अभिभावकहरूले बताएका छन् । लामो समयसम्म विज्ञान विषयको कक्षा नियमित हुन नसक्दा विद्यार्थीको पाठ्यक्रम पूरा हुनेमा समेत अभिभावकले आशंका व्यक्त गरेका छन् ।

विद्यालयलाई पूर्णरूपमा कन्या विद्यालयका रूपमा सञ्चालन गर्ने उद्देश्यले त्यहाँ कार्यरत पुरुष शिक्षकलाई अन्य विद्यालयमा सरुवा गरी महिला शिक्षक ल्याउने प्रक्रिया अघि बढाइएको भए पनि त्यससँगै विषयगत शिक्षकको व्यवस्थापनमा पर्याप्त ध्यान नदिइएको अभिभावकको आरोप छ ।

विद्यालयको संरचना र शिक्षक व्यवस्थापनमा परिवर्तन गरिए पनि विद्यार्थीको पढाइलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । शिक्षक सरुवा तथा पदस्थापन गर्दा विद्यालयमा कुन विषयको शिक्षक आवश्यक छ भन्ने अध्ययन नगरी निर्णय गरिँदा अहिलेको समस्या उत्पन्न भएको अभिभावकको गुनासो छ ।

विज्ञान विषयको नियमित कक्षा सञ्चालन नहुँदा विद्यार्थीले पाठ्यक्रमअनुसार अध्ययन गर्न नपाएको र आगामी परीक्षामा समेत त्यसको असर पर्न सक्ने अभिभावक बताउँछन् । समयमै पाठ्यक्रम पूरा गर्न नसके विद्यार्थीले अन्य विद्यालयका विद्यार्थीसरह प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन हुने उनीहरूको चिन्ता छ ।

एक अभिभावकले भने, ‘विद्यालयमा विद्यार्थी छन्, कक्षाकोठा छन्, तर पढाउने विषयगत शिक्षक छैनन् । यस्तो अवस्थामा पाठ्यक्रम कसरी पूरा हुन्छ? विद्यार्थीले गुणस्तरीय शिक्षा कसरी पाउँछन्? शिक्षक व्यवस्थापनमा ढिलाइ हुँदा यसको प्रत्यक्ष असर विद्यार्थीमाथि परिरहेको छ ।’

अभिभावकका अनुसार विद्यालयमा शिक्षकको संख्या पुगेको देखाएर मात्रै शैक्षिक अवस्था सुधार हुँदैन । विद्यार्थीलाई आवश्यक पर्ने विषयअनुसार दक्ष तथा पर्याप्त शिक्षकको व्यवस्था हुनु आवश्यक छ । शिक्षकको दरबन्दी तथा पदपूर्ति गर्दा विद्यालयको वास्तविक आवश्यकता र विद्यार्थीको संख्यालाई आधार बनाउनुपर्ने उनीहरूको माग छ ।

कण्टिर माध्यमिक विद्यालयमा पनि सामाजिक शिक्षकको अभाव
जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका बभनगामास्थित कण्टिर माध्यमिक विद्यालयमा समेत सामाजिक विषय पढाउने शिक्षकको अभाव रहेको स्थानीयले बताएका छन् । शिक्षक नहुँदा विद्यार्थीले सामाजिक विषयको नियमित कक्षा लिन नपाएको उनीहरूको गुनासो छ ।

सामाजिक विषयको कक्षा नियमित सञ्चालन नहुँदा विद्यार्थीको सिकाइ प्रभावित भइरहेको स्थानीयको भनाइ छ । विद्यालयमा शिक्षक व्यवस्थापनका लागि सम्बन्धित निकायसँग पटकपटक ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि समस्या समाधान हुन नसकेको उनीहरूको आरोप छ ।

स्थानीयका अनुसार जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाभित्रका अन्य केही सामुदायिक विद्यालयमा पनि विषयगत शिक्षकको अभाव रहेको छ । कतिपय विद्यालयमा शिक्षकको संख्या पर्याप्त देखिए पनि निश्चित विषय पढाउने शिक्षक नहुँदा विद्यार्थीले नियमित कक्षा लिन नपाउने अवस्था रहेको उनीहरू बताउँछन् ।

दरबन्दी मिलानभन्दा आवश्यकता पहिचान आवश्यक
अभिभावक तथा स्थानीयले शिक्षक सरुवा र पदस्थापन गर्दा विद्यालयको वास्तविक शैक्षिक आवश्यकतालाई मुख्य आधार बनाउनुपर्ने माग गरेका छन् ।

एउटा विद्यालयबाट शिक्षक सरुवा गर्दा त्यस विद्यालयमा सम्बन्धित विषयको शिक्षक पर्याप्त छ कि छैन र सरुवा भएपछि विद्यार्थीको पढाइमा कस्तो असर पर्छ भन्ने विषयमा अध्ययन गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ ।

उनीहरूका अनुसार विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या, कक्षाको संख्या, विषयगत आवश्यकता र उपलब्ध शिक्षकको अवस्थाबारे विस्तृत अध्ययन नगरी गरिने शिक्षक सरुवा तथा पदस्थापनले समस्या समाधान गर्नुको सट्टा थप समस्या निम्त्याउन सक्छ ।

‘शिक्षक सरुवा गर्दा विद्यार्थीको पढाइभन्दा अन्य विषयलाई प्राथमिकता दिइयो भने त्यसको प्रत्यक्ष मार विद्यार्थीमाथि पर्छ,’ एक स्थानीयले भने ।

सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी आकर्षित गर्ने र गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने विषयमा स्थानीय तहले विभिन्न कार्यक्रम अघि बढाए पनि आवश्यक विषयका शिक्षक नै उपलब्ध नभए ती कार्यक्रम प्रभावकारी हुन नसक्ने अभिभावकको भनाइ छ ।

परीक्षाको तयारीमा समेत असर पर्ने चिन्ता
शैक्षिक सत्रको महत्वपूर्ण समय बितिसक्दा समेत विषयगत शिक्षकको अभाव समाधान हुन नसक्दा आगामी परीक्षाको तयारीमा विद्यार्थीलाई समस्या हुने अभिभावकले बताएका छन् । शिक्षक अभावका कारण नियमित कक्षा छुट्दै जाँदा विद्यार्थीले घरमै स्वअध्ययन गरेर पाठ्यक्रम पूरा गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ ।

विशेषगरी विज्ञानजस्ता प्रयोगात्मक र प्राविधिक विषयमा शिक्षकको नियमित उपस्थितिबिना प्रभावकारी सिकाइ सम्भव नहुने अभिभावक बताउँछन् । कक्षामा विषयवस्तुको व्याख्या, प्रयोगात्मक अभ्यास तथा विद्यार्थीको जिज्ञासा समाधानका लागि विषयगत शिक्षक आवश्यक हुने उनीहरूको भनाइ छ ।

विद्यालयमा लामो समयसम्म कक्षा सञ्चालन नहुँदा विद्यार्थीमा पढाइप्रति रुचि घट्ने र सिकाइको स्तरमा समेत असर पर्न सक्ने शिक्षासम्बन्धी जानकारहरू बताउँछन् । त्यसैले विषयगत शिक्षकको अभावलाई सामान्य प्रशासनिक समस्या मात्र नभई विद्यार्थीको शैक्षिक अधिकारसँग जोडिएको विषयका रूपमा हेर्नुपर्ने अभिभावकको माग छ ।

उपमहानगरपालिकासँग तत्काल अध्ययन गर्न माग
अभिभावकहरूले जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाले मातहतका सबै सामुदायिक विद्यालयको विषयगत शिक्षकको अवस्थाबारे तत्काल अध्ययन गर्नुपर्ने माग गरेका छन् ।

विद्यालयअनुसार कुन तहमा कति विद्यार्थी छन्, कुन विषयमा कति शिक्षक आवश्यक छन्, कति शिक्षक कार्यरत छन् र कुन विषयमा शिक्षकको अभाव छ भन्ने यकिन तथ्यांक तयार गरी त्यसैका आधारमा शिक्षक पदस्थापन गर्नुपर्ने उनीहरूको माग छ ।

उनीहरूले शिक्षकको संख्या मात्रै गणना गरेर दरबन्दी मिलान गर्नुको सट्टा विषयगत आवश्यकता, विद्यार्थी संख्या र शैक्षिक परिणामलाई आधार बनाएर शिक्षक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

शैक्षिक सत्र सुरु भएको लामो समयपछि पनि महत्वपूर्ण विषयका कक्षा नियमित हुन नसक्नु गम्भीर विषय भएको भन्दै अभिभावकले तत्काल समस्या समाधान गर्न उपमहानगरपालिकाको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।

उनीहरूको भनाइमा विद्यालय सञ्चालनका लागि भवन, कक्षाकोठा र अन्य भौतिक पूर्वाधार जति आवश्यक छन्, त्यति नै योग्य र विषयगत शिक्षक पनि आवश्यक हुन्छन् ।

विद्यार्थीलाई गुणस्तरीय शिक्षा दिने जिम्मेवारी स्थानीय तह, विद्यालय प्रशासन र सम्बन्धित शैक्षिक निकायको भएकाले शिक्षक अभावका कारण विद्यार्थीको भविष्य प्रभावित हुन नदिन तत्काल ठोस कदम चाल्नुपर्ने माग गरिएको छ ।

जनकपुरधामका सामुदायिक विद्यालयमा देखिएको विषयगत शिक्षक अभावलाई दीर्घकालीन रूपमा समाधान गर्न आवश्यक दरबन्दी सिर्जना, शिक्षक पदस्थापन तथा सरुवा प्रणालीलाई विद्यालयको वास्तविक आवश्यकतासँग जोड्नुपर्ने देखिएको छ । अभिभावकले पनि शिक्षक व्यवस्थापनमा पारदर्शिता र विद्यालयको शैक्षिक आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेका छन् ।