सप्तरी, २० असोज । लगातारको वर्षापछि उच्च बाढीको जोखिम झेलेको कोशी नदीको जलस्तर केही घट्दो क्रममा पुगेको छ । तर, पानीको बहाव अझै पनि खतरा तहभन्दा माथि रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागको बाढी पूर्वानुमान शाखाले जनाएको छ ।

सोमबार राति कोशी ब्यारेजमा मापन गरिएको पानीको वहाव प्रतिक्षण १ लाख ९६ हजार ५६० क्यूसेक पुगेको छ । विभागका अनुसार यो आँकडा आइतबारको तुलनामा घट्दो क्रममा भए पनि अझै खतरा तहभन्दा माथि रहेको सूचक हो ।

ब्यारेजमा पानीको प्रवाह घट्दै गएको भए पनि नदीका तटवर्ती बस्तीहरूमा सतर्कता कायम राख्न आग्रह गरिएको छ । विशेष गरी सप्तरी, सुनसरी, उदयपुर र सिरहा जिल्लाका नदी किनारका बासिन्दालाई स्थानीय प्रशासनले उच्च सतर्क रहन अनुरोध गरेको छ ।

कोशी ब्यारेजका इन्जिनियरहरूका अनुसार जलस्तर घट्न थालेपछि ३० वटा ढोका बन्द गरिएको छ । ‘अहिले पानी घट्ने क्रममा छ । तर, कोशीको बहाव अझै सामान्य स्तरमा फर्किएको छैन,’ एक इन्जिनियरले भने । उनका अनुसार ब्यारेजका ५६ मध्ये २६ वटा ढोका खुला राखेर नदीको बहावलाई सहज बनाइएको छ ।

कोशी र मधेश प्रदेशका तटीय क्षेत्रमा तीन दिनअघि परेको अविरल वर्षाले कोशी, सप्तकोशी, कमला, बागमती र रातुजस्ता नदीमा जलस्तर तीव्र रूपमा बढेको थियो । कोशीको माथिल्लो भाग अर्थात् तिब्बत र नेपालका पहाडी क्षेत्रबाट आएको थप पानीले नदीको बहाव असामान्य बनेको थियो ।

यसैबीच, सप्तरीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गा दाहालका अनुसार कोशीको किनारका गाउँहरू हनुमाननगर, कञ्चनपुर, महादेवा र कोशी टप्पु क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाइएको छ । ‘हाल नदीको पानी घट्दै गएको छ । तर, जोखिम टरेको छैन,’ उनले भने, ‘सुरक्षाका लागि तटबन्ध नजिकका बासिन्दालाई तयार अवस्थामा रहन आग्रह गरिएको छ ।’

स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार आइतबार रातिसम्म पनि नदीको छेउका केही बस्तीमा पानी पसेको थियो । खेतबारीमा बाढीको पानी जमेकाले धान र मकैबालीमा क्षति पुगेको किसानहरूले बताएका छन् ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका बाढी पूर्वानुमान शाखा प्रमुख ऋषिराम शर्मा भन्छन्, ‘कोशी बेसिनमा पानी घट्ने क्रम सुरु भए पनि माथिल्लो क्षेत्रका जलाशयहरूमा अझै उच्च जलसंचय छ । वर्षा पुनः दोहोरिन नदिनेसम्म जोखिम कायमै रहन्छ ।’

उनका अनुसार आगामी २४ घण्टामा कोशी र यसको सहायक नदीहरूमा जलस्तर क्रमशः घट्ने अनुमान गरिएको छ । तर, मौसमको अवस्था फेरिएमा पुनः बहाव बढ्न सक्ने सम्भावना रहेको चेतावनी दिइएको छ ।

कोशी ब्यारेजको अवस्था विगत तीन वर्षयता दोहोरिएको हो । सन् २०२३ को बाढीमा पनि ब्यारेजमा २ लाख ३० हजार क्यूसेकभन्दा बढी पानी बग्दा आसपासका दर्जनौँ बस्ती डुबानमा परेका थिए ।

यस वर्ष पनि विभागले समयमै चेतावनी जारी गरेकाले ठूलो क्षति हुन नपाएको प्रशासनले जनाएको छ ।