जनकपुरधाम, १८ असोज । देशका विभिन्न भागमा तीन दिनसम्म निरन्तर भारी वर्षा हुने पूर्वानुमानसँगै राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सशस्त्र प्रहरी बलका ७ हजारभन्दा बढी जनशक्ति विपद् प्रतिकार्यका लागि परिचालन गरेको छ ।

प्राधिकरणका उपसचिव एवम् विपद् प्रतिकार्य शाखा प्रमुख रामबहादुर केसीका अनुसार हालसम्म ७ हजार ३१५ जना सशस्त्र प्रहरी देशभरका जोखिमयुक्त क्षेत्रमा खटाइएका छन् ।

वर्षा, बाढी, पहिरो र डुबानका सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सरकारले सक्रिय रुपमा उद्धार तयारीलाई तीव्र बनाएको छ । केसीका अनुसार सशस्त्र प्रहरीका विभिन्न टोलीले देशभरका ६३ जिल्लामा माइकिङमार्फत सर्वसाधारणलाई सतर्क रहन र सुरक्षित स्थानमा बस्न आह्वान गरिरहेका छन् ।

‘हामीले बाढी, पहिरो, डुबान र सम्भावित विपद् जोखिम भएका क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखेर उद्धार र राहत तयारी पूरा गरेका छौं,’ केसीले भने, ‘जनचेतनामूलक माइकिङ, स्वयम्सेवक परिचालन, उद्धार उपकरण तयारी र सुरक्षा निकायबीचको सहकार्य अहिले पूर्ण रूपमा सक्रिय छ ।’

विपद् व्यवस्थापनका लागि अहिले देशभर २६ वटा विपद् प्रतिकार्य वेश सञ्चालनमा ल्याइएको प्राधिकरणले जनाएको छ । तीमध्ये ९ वटा वेश पहिले नै कार्यरत थिए भने हाल थप १७ वटा वेश नयाँ जिल्लामा स्थापना गरिएका छन् । यी वेशहरूमा सशस्त्र प्रहरीका तालिम प्राप्त टोली, उद्धार उपकरण र प्राथमिक उपचार सामग्री तयारी अवस्थामा राखिएका छन् ।

‘प्रत्येक वेशमा कम्तीमा १०० जनाको उद्धार टोली तयारी अवस्थामा छ । कुनै पनि आकस्मिक अवस्था उत्पन्न भए तत्कालै परिचालन गर्न सकिन्छ,’ केसीले जानकारी दिए ।

प्राधिकरणले स्थानीय तहको सहकार्यमा ९९० जना स्वयम्सेवकलाई पनि १८ दिने तालिम दिएर तयारी अवस्थामा राखेको छ । यी स्वयम्सेवकहरूलाई विपद् प्रतिकार्य टोलीसँग समन्वयमा उद्धार, राहत वितरण र जनचेतनामूलक गतिविधिमा खटाइने तयारी गरिएको छ ।

‘विपद् केवल सुरक्षाकर्मीको मात्र जिम्मेवारी नभई स्थानीय समुदायकै सहभागिता आवश्यक हुन्छ,’ केसीले भने, ‘त्यसैले हामीले समुदाय–आधारित प्रतिकार्यलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं ।’

विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार तत्काल प्रयोग गर्न सकिने उद्धार उपकरणहरू जस्तै डुङ्गा, लाइफ ज्याकेट, दुरबिन, रस्सी, पानी तान्ने पम्प, स्ट्रेचर र आपतकालीन मेडिकल किटहरू सबै प्रदेशमा पठाइसकिएको छ । साथै, ठूलो विपद् घटेमा आवश्यक उपकरणहरू काठमाडौँस्थित केन्द्रीय भण्डारबाट तुरुन्तै पठाउने व्यवस्था गरिएको छ ।

देशका ६३ जिल्लामा सशस्त्र प्रहरी र स्थानीय प्रशासनले संयुक्त रूपमा माइकिङ अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन् । यो अभियानअन्तर्गत स्थानीय बस्ती, बजार, विद्यालय र संवेदनशील क्षेत्रहरूमा पुगेर सर्वसाधारणलाई चेतावनी दिइँदैछ ।

माइकिङमार्फत दिइएका सन्देशमा नदी किनार, पहिरो सम्भावित क्षेत्र र जोखिमयुक्त सडक खण्डहरूमा आवतजावत नगर्न, भारी वर्षाको बेला बाहिर ननिस्कन र आपतकालीन सम्पर्क नम्बर नजिकै राख्न अनुरोध गरिएको छ ।

विगतमा विपद् घटेपछि मात्रै उद्धार टोली परिचालन हुने प्रचलन रहेकोमा अब भने प्राधिकरणले पूर्वतयारीमै प्रतिकार्य गर्ने नीतिलाई प्राथमिकता दिएको छ । यसअन्तर्गत जोखिम ननघटेसम्म सबै सुरक्षा निकाय, स्वास्थ्य संस्था र स्थानीय निकायहरू तयारी अवस्थामा रहने छन् ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागको ताजा अनुमानअनुसार कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका धेरै जिल्लामा १८ देखि २० असोजसम्म निरन्तर भारी वर्षा हुने सम्भावना छ । यस अवधिमा ती प्रदेशका नदीहरूमा पानीको सतह बढ्ने, सडक अवरुद्ध हुने र पहाडी क्षेत्रमा पहिरो खस्ने जोखिम अत्यधिक रहेको बताइएको छ ।

त्यसैले यी प्रदेशहरूमा सशस्त्र प्रहरीका अतिरिक्त नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र स्थानीय प्रशासन पनि तयारी अवस्थामा छन् । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सर्वसाधारण नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ । प्राधिकरणले चेतावनी जारी गर्दै भनेको छ, ‘भारी वर्षाको क्रममा नदी, खोल्सा र पहिरो सम्भावित क्षेत्रमा जानु जोखिमपूर्ण हुन्छ । आवश्यक परे नजिकैको प्रशासन वा सुरक्षाकर्मीलाई तुरुन्त सम्पर्क गर्नुहोस् ।’ त्यस्तै, स्थानीय तहहरूलाई जोखिमपूर्ण बस्ती पहिचान गरी अग्रिम रूपमा सुरक्षित स्थलमा सार्ने तयारी गर्न निर्देशन दिइएको छ ।