जनकपुरधाम, ५ कार्तिक । मिथिलाञ्चलभर आज गोधन कुट्ने पर्व उल्लासपूर्वक मनाइँदैछ । विशेषगरी मिथिलानी महिलाहरू बिहानैदेखि आँगन र चौबाटोमा जम्मा भएर गोबर, केराउको दाना र परम्परागत सामग्री मिसाएर गोधन कुट्दै यस पर्वको उत्सवमा सहभागी भइरहेका छन् ।

मिथिलाको आस्थामय परम्परामा आधारित यो पर्वलाई ‘मिथिलानीहरूको श्रम र श्रद्धाको उत्सव’ पनि भनिन्छ । महोत्तरी, धनुषा, सिरहा, सप्तरीदेखि भारतको मिथिलाञ्चलसम्म गोधन कुट्ने र बजरी खुवाउने चलन आजका दिन व्यापक रूपमा देखिएको छ ।

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका–४ की विन्दु ठाकुरले भनिन, ‘आज बिहानैदेखि टोलहरूमा महिला दिदीबहिनीहरूको जमघट लागेको छ । सबै जना आ–आफ्नो गाउँको चौबाटोमा ओखलमा गोबर र केराउको दाना मिसाएर गोधन कुट्दै उत्सव मनाइरहेका छन् ।’

अघिल्लो दिन अर्थात कार्तिक पूर्णिमाको रातमा मिथिलाका घरघरमा गाईभैंसीको गोठमा गोबरबाट गोधन—माता लक्ष्मी र भगवान विष्णुको प्रतीकात्मक मूर्ति बनाउने चलन रहँदै आएको छ । त्यही मूर्तिलाई राति गाईवस्तुले कुल्चेपछि बाँकी रहेको गोधनको भागलाई आज बिहान महिला समुदायले केराउ मिसाएर ओखलमा कुट्दै गोधन कुट्ने विधि पूरा गर्छन् ।

गोधन कुटिसकेपछि दिदीबहिनीहरूले आफ्ना दाजुभाइलाई ‘बजरी’ अर्थात् केराउको दाना खुवाउने गर्छन् । त्यसपछि दाजुभाइहरूले दिदीबहिनीलाई कोसेली दिने चलन छ । यसै क्रममा दिदीबहिनीहरूले ठट्यौली शैलीमा भन्ने पुरानो मिथिला भनाइ अझै जीवित छ । ‘बजरी खैया भैया बजर होईहा, दहेज न दिहा दरिद्र होईहा ।’

यो पर्व मिथिलाको सांस्कृतिक जीवनमा आस्था, हास्य र पारिवारिक स्नेह मिसिएको अनुष्ठानका रूपमा स्थापित छ । गाउँका वृद्धवृद्धा यस पर्वलाई मिथिलाको श्रमशील स्त्रीशक्तिको प्रतीकका रूपमा व्याख्या गर्छन् ।

स्थानीय युवतीहरूले पनि अब यो परम्परा नयाँ पुस्ताले निरन्तरता दिनु आवश्यक रहेको बताउँदै सामाजिक सञ्जालमा ‘#GothanKutne #MithilaTradition’ जस्ता ह्यासट्यागसहित तस्बिरहरू सार्वजनिक गरेका छन् ।

गोधन कुट्ने पर्वले मिथिलाञ्चलको सामाजिक एकता, महिला भूमिका र सांस्कृतिक गौरवलाई झल्काउने गर्दछ । गोबर, केराउ, ओखल र हास्य–ठट्ठाको यो पर्व अझै पनि मिथिलाको जीवनशैलीसँग गहिरो रूपमा गाँसिएको छ ।