सुनसरी, १५ बैशाख । कोशी प्रदेशको इलाम नगरपालिका वडा नम्बर-३ को कार्यालयमा राखिएको नेपालको राष्ट्रिय झण्डा च्यातिएर विजोग भएको देखिएको छ ।

वडा कार्यालयको गेटैमा राखिएको सो झण्डा घामपानीले मक्किएर च्यातिदासम्म वडा कार्यालयले बेवास्ता गरेको पाइएको हो ।

सो कार्यालयमा दैनिक राजनैतिक, सामाजिक व्यक्तिहरु ओहोरदोहोर गरेपनि यसतर्फ भने कसैको पनि ध्यान जान नसकेको स्पष्ट बुझ्न सकिन्छ ।

कुनैपनि सरकारी कार्यालय, कूटनीतिक नियोग वा विशिष्ट तहका व्यक्तिहरूको निवासमा राखिएका राष्ट्रिय झण्डाले नेपाली राष्ट्रिय स्वाभिमानसँगै उक्त कार्यालयको समेत गरिमा बढाएको हुन्छ।

तर, इलाम नगरपालिकाको ३ नम्बर वडा कार्यालय अगाडि टांगिएको राष्ट्रिय झण्डाले भने आफ्नै अस्तित्वको गुहार मागिरहेको छ।

त्रिभुज आकारमा सिम्रिक रंगको पृष्ठभूमिमा गाढा नीलो रंगको किनार र माथिल्लो भागमा सेतो रङले चन्द्र र तल्लो भागमा सूर्य अंकित सेतो रङले नेपालको राष्ट्रिय झण्डा हेर्दै आकर्षित छ । तर यहाँ राखिएको झण्डा कुन रङको छ भन्ने छुट्टाउनै गाह्रो देखिन्छ ।

वडा कार्यालयको मूल गेटमै राखिएको यो झण्डाको पृष्ठभूमि र किनारको रङ खुइलिएको मात्र नभई त्रिभुज आकारमा अंकित चन्द्र सूर्यको आकार च्यातिएर धुजाधुजा भएको देखिन्छ ।

राष्ट्रिय स्वाधिनताको प्रतीक र पहिचानको परिचय झल्काउने राष्ट्रिय झण्डाको दुरूपयोग गर्न कोही कसैले पनि पाउँदैन । सिम्रिक रंगको पृष्ठभूमि र गाढा नीलो रंगको किनारा हुनपर्ने राष्ट्रिय झण्डाको रंग उडेर बेहाल छ।

झण्डाको माथिल्लो भागमा अंकित चन्द्र र तल्लो भागमा अंकित सूर्यको आकार र रङ छुट्याउन मुस्किल पर्छ । झण्डामा अंकित चन्द्र र सूर्यको आकार पत्रपत्र उप्किएर भएपनि वडा कार्यालयको लाज छोपिरहेको छ।

राष्ट्रिय झण्डाले देशको पहिचान झल्काएको हुन्छ। तर, यस वडा कार्यालयले भने राष्ट्रिय झण्डाको मर्यादा र गरिमा गिराउँदै राष्ट्रियताको खिल्ली उडाएको छ।

नेपालको राष्ट्रिय झण्डाको धेरै दुरूपयोगसँगै सरकारी कार्यालयमा राखिएका झण्डा धुजाधुजा हुँदासमेत नफेरिएपछि सरकारले राष्ट्रिय झण्डाको प्रयोगसम्बन्धी कार्यविधि २०६९ समेत बनाएको छ।

सरकारले बनाएको उक्त कार्यविधिमा राष्ट्रिय झण्डाको आकार र रङसँगै झण्डा कहिले परिवर्तन गर्ने भन्ने समेत उल्लेख छ।

राष्ट्रिय झण्डाको प्रयोगसम्बन्धी कार्यविधि २०६९ अनुसार सरकारी कार्यालय भवनभित्र र बाहिर तथा आवास भवनमा प्रयोग गरिने राष्ट्रिय झण्डा हरेक वर्षको बडा दशैं र नयाँ वर्षको अवसरमा अनिवार्य रूपमा फेर्नु पर्नेछ।

त्यसअघि नै राष्ट्रिय झण्डा च्यातिएमा, बिग्रिएमा, रंग उडेमा वा अन्य कारणले अशोभनीय देखिएमा भने कार्यविधिको अधीनमा रही जुनसुकै समयमा पनि फेर्न सकिने भनिएको छ। कार्यविधिअनुसार रंग उडेको र च्यातिएको झण्डा प्रयोग बर्जित छ।

तर २०७३ सालमा यो वडा कार्यालय स्थापना भएपछि राखिएको झण्डा भने अहिलेसम्म परिवर्तन गरिएको छैन। शिरमा यही झण्डाको छाँया पार्दै जनप्रतिनिधिहरू वडा कार्यालयको भवन जाने र आउने गरिरहेका छन् ।

बजेट संचालन गर्ने थलो स्थानीय तहको एक जिम्मेवार कार्यालयमा राखिएको राष्ट्रिय झण्डाको दुर्दशाले वडा कार्यालयको खिल्ली उडाएको मात्र नभई राष्ट्रिय झण्डा प्रयोगसम्बन्धी कार्यविधिको समेत धज्जी उडाएको छ।

ज्ञातव्य होस्, नेपालको संविधानको भाग १ को धारा ८ मा चन्द्रसूर्ययुक्त द्वित्रिकोणात्मक राष्ट्रिय झण्डाको व्यवस्था गरिएको छ । यो झण्डा नेपाली जनताको एकताको प्रतीक हो । हरेक नेपालीले मेरो भन्ने एउटै राष्ट्रियमाध्यम हो । प्रत्येक नेपालीले गौरव गर्ने एउटै साझा चिन्ह हो । नेपाली जनताको इतिहास, स्वाभिमान, सार्वभौमिकता, स्वतन्त्रता, अपनत्व, एकताको सर्वसम्मत संकेत हो । यसले हामीमा विश्वकै विशेष निधि छ भन्ने अहम् गर्वबाेध छ ।

हाम्रो झण्डाको आकार, रंङ, चिन्ह, शोभा विश्वमै विशिष्ट छ । यसको उपस्थिति संसारमै अद्वितीय छ । यो परापूर्वबाट प्राप्त भएको नेपाली निशानी हो । हाम्रा पूर्वजको सिर्जना हो । हरेक नेपाली जनताको साझा र नैसर्गिक निशानी हो । यो वैदिक देन हो । यसको बनौटमा गतिशीलता देखिन्छ । वेग बुझिन्छ । र, तेज झल्किन्छ । नेपाली राष्ट्रिय झण्डामा विखण्ड छैन । अखण्ड गाँस छ । दृष्यमा दुई त्रिकोण छन् । तर यिनमा द्वन्द्व छैन । संयोग छ ।

नेपाली राष्ट्रिय झण्डामा संकीर्णताको कुनो छैन । सर्वसार र सर्वदृष्टिको उचाइ छ । यसले कसैलाई छोड्दैन सबैलाई छुन्छ र जोड्छ । समेट्छ । यसले विशाल अर्थ र गरिमा दिएर नेपाल र नेपालीलाई विश्वमानव बन्न उत्साह दिन्छ । सारा नेपालीलाई गौरवान्वित बनाउने, हिमालमाथि उभ्याउने यो चन्द्रसूर्य झण्डामा नेपालीको शान छ, प्रतिष्ठा छ, पुर्खाप्रतिको अहोभाव छ ।